سالمندی:
سالمندی به عمربالاتر ازمیانگین طول عمر بشرگفته می شود ، بنابراین بخش پایانی چرخهٔ حیات انسان است. افراد سالمند قابلیتهای تجدید قوای محدودی دارند و بیش از دیگر بزرگسالان در معرض بیماری هستند.
در انسانها، سالمندی تجمع تغییرات در یک انسان در طول زمان را نشان میدهد که شامل تغییرات فیزیکی، روانشناختی و اجتماعی میباشد. برای مثال ممکن است زمان واکنش با افزایش سن کاهش یابد در حالی که ممکن است دانش حوادث جهان و خرد افزایش یابد. سالمندی در میان بزرگترین عوامل خطر شناخته شده برای بیشتر بیماریهای بشر قرار دارد. از تقریباً ۱۵۰۰۰۰ مرگی که هرساله در جهان اتفاق میافتد، دو سوم آن ناشی از دلائل مرتبط با سن میباشد.
سالمندی در ایران :
اکنون شش میلیون و 400 هزار سالمند بالای 60 سال در ایران وجود دارد که این رقم 3/8 درصد جمعیت کشور را شامل میشود
مطالعات جهانی از افزایش روزافزون بیماریهایی چون آلزایمر، پلرکینسون……. در میان جمعیت سالمند در جوامع مختلف دنیا نشان دارد و گفته میشود در حال حاضر ۳۶ میلیون نفردردنیا مبتلا به آلزایمر و ۴٫۳ میلیون نفر مبتلا به پارکینسون در سراسر جهان هستند. پیش بینیها حاکی است که با توجه به افزایش جمعیت سالمند در جهان، آمار مبتلایان به آلزایمر تا سال ۲۰۵۰ به ۱۱۵ میلیون نفر و مبتلایان به پارکینسون به ۹ میلیون نفر خواهد رسید. آلزایمر و پارکینسون از جمله مهمترین بیماریهای سیستم عصبی دوره سالمندی است که به گفته متخصصان، با توجه به سیر افزایش جمعیت سالمند در ایران در صورت نبود اقدامات پیشگیرانه لازم، در سالهای آتی شیوع بالایی خواهد یافت.
روندپیری:
پیری روندی انکارناپذیر است اما سرعت آن در افراد، متفاوت است. نتایج یک تحقیق بینالمللی نشان میدهد که سرعت پیر شدن افراد با یکدیگر تفاوت بسیار زیادی دارد و روند پیری در سنین متفاوت و با سرعت متفاوت آغاز میشود. این محققان حدود هزار نفر را که همگی در یک سال (۷۳–۱۹۷۲) در نیوزیلند متولد شده بودند از بدو تولد زیر نظر گرفته و سپس میزان پیری آنها را در سنین ۲۶، ۳۲ و ۳۸ سالگی ارزیابی کردند. این ارزیابی، شامل بررسی ۱۸ عامل مربوط به بیماریهای مزمن ناشی از افزایش سن بود که شاخصهایی همچون کارکرد دستگاه تنفس، قلبی و عروقی، کلیوی، کبدی، سیستم ایمنی، سلامت دندان و لثه و میزان تخریب DNA را در برمی گرفت. در این تحقیق همچنین کاهش فعالیت جسمی و ذهنی و تصور این افراد از جوانی یا پیری خودشان را نیز در نظر داشت .
پژوهشگران از اینکه آثار پیری را در سن پایین (۲۶ سالگی) در این افراد شناسایی کردند متعجب شدند. علاوه بر این تفاوت سرعت پیری نیز محققان را شگفت زده کرد زیرا در حالیکه همه افراد مورد مطالعه ۳۸ سال داشتند، سن زیستی (بیولوژیک) آنها بین ۲۸ تا ۶۱ سال متغیر بود. در نتیجه، توان جسمی و ذهنی آنها نیز تفاوت واضحی نشان میداد ، مثلاً بهره هوشی (IQ) آنها که سن زیستی بیشتری داشتند، کاهش یافته بود.
پروفسور تری مافیت از پژوهشگران این تحقیق معتقد بود، درهر جنبه زندگی که از سن تقویمی استفاده کنیم، به خطا خواهیم رفت و اگر درباره سن زیستی بیشتر بدانیم، عدالت و برابری بیشتری را رعایت کرده ایم .
تأثیرات پیری :
شماری از نشانههای ویژه پیری به وسیله اکثریت یا بخش قابل توجهی از انسانها در طول دوره زندگی آنها تجربه میشود.
- نوجوانان توانایی کودکان برای شنیدن صداهای فرکانس بالاتر از ۲۰ کیلوهرتز را از دست میدهند.
- در سن ۳۰ سالگی، چین و چروک عمدتاً به علت مواجهه با نور UV توسعه مییابد بخصوص در نواحی تحت تأثیر نور خورشید (صورت و دستها) بخصوص در افراد بور.
- در حدود ۳۵ سالگی، باروری زنان به سرعت کاهش مییابد.
- در حدود ۴۵ سالگی، عموماً پیرچشمی نمایان میشود.
- در حدود ۵۰ سالگی، رنگ موها در افراد خاکستری رنگ میشود. بسیاری از مردان تحت تأثیر طاسی قرار میگیرند و زنان وارد یائسگی میشوند.
- در گروه سنی ۳۰ تا ۶۴ سالگی، آرتروز تا ۵۳ درصد افزایش مییابد. با این حال تنها ۲۰ درصد از این گروه سنی آرتروز ناتوانکننده را گزارش میکنند.
- در محدوده سنی ۷۰ تا ۷۹ سال، نقص شنوایی جزئی مؤثر بر ارتباط تا ۶۵ درصد عمدتاً در میان مردان کم درآمد افزایش مییابد.
- بعد از سن ۸۵ سالگی، درک تشنگی کاهش مییابد به این خاطر ۴۱ درصد از سالمندان مایعات کافی نمینوشند. کهولت(Frailty) که به عنوان کاهش توده عضلانی و تحرک تعریف شده است، ۲۵ درصد افراد بالاتر از ۸۵ سالگی را تحت تأثیر قرار میدهد.
به علاوه پیری در میان بزرگترین عوامل خطر شناخته شده برای بسیاری از بیماریهای بشر قرار دارد. بخصوص، سن، یک عامل خطر اصلی برای رایچترین بیماریهای ناشی از تحیل سیستم عصبی میباشد. با افزایش سن، دمانس بیشتر میشود. در حدود ۳ درصد از افراد ۶۵ تا ۷۴ ساله، ۱۹ درصد از افراد ۷۵ تا ۸۴ ساله و تقریباً ۵۰ درصد از افراد بالاتر از ۸۵ سال دمانس دارند. رایج ترین بیماریهای ناشی از دمانس مغزی بیماریهای آلزایمروپارکینسون میباشد. تحقیقات سالمندی کاهشهایی را در انواع مختلف حافظه با افزایش سن نشان دادهاست، اما نه در حافظه معنایی یا دانش عمومی مانند تعاریف لغات، که عموماً در سالمندی یا افزایش مییابد یا ثابت میماند.
مطالعات اولیه نشان داده است ممکن است هوش با افزایش سن کاهش یابد.
افزایش سن، مثلاً به علت افت شنوایی و اختلال بینایی، میتواند منجر به موانع ارتباطی گردد. بیماریهای معمول که میتوانند خطر افت شنوایی را در افراد سالمند افزایش دهند شامل فشار خون بالا و دیابت می باشد. در اختلال شنوایی، ارتباط غیر کلامی سالمند کاهش می یابد که میتواند منجر به افسردگی وی شود. تخریب شبکیه واعصاب چشم، دلیل معمول افت بینایی در سالمندان میباشد.
علل زیستشناسی پیری:
امروزه علت بیولوژیکی پیری، حتی در جانداران نسبتاً ساده و آنهایی که عمر کوتاه دارند ناشناخته است. میزان پیری بهطور قابل توجهی در میان گونههای مختلف فرق میکند و این تا اندازه زیاد، بر اساس ژنتیک میباشد.
هنوز کمتر در خصوص پیری پستانداران، تا حدودی به علت عمر طولانیتر حتی پستانداران کوچکی مانند موش (تقریباً ۳ سال)، شناخت حاصل شدهاست. کشف سال ۱۹۳۴ نشان میداد محدودیت دریافت کالری میتواند طول عمر خرگوشها را افزایش دهد.
محدودیت کالری، احتمالاً بر مسیر سروتونین اثر میگذارد، مسیر سروتونین هورمون رشد ،مسیر سیگنالینگ فاکتور رشد شبه انسولین۱ سطوح فعالیت زنجیره انتقال الکترون در میتوکندری تاثرگذار است احتمالاً اکثر این فاکتورها بهطور جداگانه بر پروسه پیری اثر میگذارند، به علت هدف قرار دادن آنها بهطور جداگانه، منجر به افزایش اضافی طول عمر میشود.
همچنین بخوانید: چگونه میتوان سرعت رسیدن به سن پیری را کاهش داد؟
